ABD'de Trump döneminin ikinci yarısında Kongre'nin kontrolünü belirleyecek kritik ara seçimler yapılıyor. 210 milyon seçmen Temsilciler Meclisi ve Senato için oy kullanırken; enflasyon, göç ve İran savaşı temel gündem maddelerini oluşturuyor.
ABD halkı, Başkan Donald Trump'ın görev süresinin ikinci yarısında Temsilciler Meclisi ve Senato'dan oluşan Kongre'nin kontrolünü belirlemek üzere düzenlenen ara seçimler için sandık başına gidiyor. Yaklaşık 210 milyon kayıtlı seçmen, Temsilciler Meclisi'ndeki 435 sandalyenin tamamı ve Senato'daki 100 sandalyenin 35'i için oy verecek. Bu seçimler arasında ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Başkan Yardımcısı James David Vance'ten boşalan koltukları doldurmak için Florida ve Ohio'da yapılacak özel seçimler de yer alıyor. Seçmenler ayrıca 36 eyaletin yeni valisini ve eyalet meclisi üyeleri ile yerel yetkilileri de seçecek.
Ara seçimler, aynı zamanda görevdeki "başkanın performansına ilişkin bir referandum" olarak da görülüyor.
Temsilciler Meclisi'ndeki durum
Cumhuriyetçiler şu anda Kongre'nin iki kanadında da çoğunluğa sahip. Bunlardan birini kaybetmek, Demokratlara yasaları engelleme ve Trump yönetimine yönelik soruşturma başlatma gücü verecek. Demokratların kontrolü ele geçirmek için Temsilciler Meclisi'nde 3, Senato'da ise 4 sandalye kazanmaları gerekiyor. Cumhuriyetçiler şu anda Temsilciler Meclisi'ni 218 sandalyeyle kontrol ediyor, 1 bağımsız üye de Cumhuriyetçilerle birlikte oturuyor, Demokratların ise 214 sandalyesi bulunuyor. 2 sandalye boşken, her parti birer sandalyeyi elinde bulunduruyor.
Senato'daki durum
ABD Kongresi'nin üst meclisi Senato'da ise Cumhuriyetçilerin şu anda 53 senatörü, Demokratların 45 senatörü var. İki bağımsız senatör Demokratların yanındayken, bu durum Demokrat bloğuna 47 sandalye kazandırıyor. Bugünkü seçime giren 35 sandalyenin ise 22'si Cumhuriyetçilere, 13'ü ise Demokratlara ait. Demokratların 51 sandalyeye ulaşarak kontrolü ele geçirmeleri için net 4 sandalye daha kazanmaları gerekiyor. Seçim sonucuna göre Senato'da 50-50'lik bir eşitlik durumu olursa Cumhuriyetçiler kontrolü elinde tutacak, çünkü ABD Başkanı James David Vance, eşitlik durumunda oy kullanma yetkisine sahip.
Seçim analistlerine göre Demokratların Senato çoğunluğunu elde etmesi, Temsilciler Meclisi'nin kontrolünü ele geçirmesinden daha zor.
Cumhuriyetçiler Temsilciler Meclisi'ni kaybederse ne olur?
Demokratların çoğunlukta olduğu bir Temsilciler Meclisi, Cumhuriyetçilerin yasalarını engelleyebilir ve komitelerini kullanarak Trump yönetimini soruşturabilir. Demokratlar ayrıca yalnızca Temsilciler Meclisi'nin yapabileceği gibi başkanı azletme yetkisine de sahip olacak. Kontrol, Demokratlara hükümet fonlaması üzerinde de nüfuz sağlayacak. Her yasa tasarısının her iki meclisten de onay alması gerektiğinden Cumhuriyetçi çoğunluğa sahip bir Senato tek başına yasa geçiremiyor.
Cumhuriyetçiler Senato'yu kaybederse ne olur?
Demokratların çoğunlukta olduğu bir Senato, yasaları engelleyebilir ve federal yargıçlar, Yüksek Mahkeme yargıçları, kabine üyeleri ve büyükelçiler de dahil olmak üzere başkanın adaylarını reddedebilir. Bu durum, Senato'nun kontrolünün önümüzdeki 2 yıldan sonra da Trump yönetimi açısından önemli sonuçlar doğuracağı anlamına gelir. Federal yargıçlar ömür boyu görev yapıyor ve başkanlık dönemi sona erdikten çok sonra bile kararları şekillendirmeye devam ediyor.
Ayrıca Temsilciler Meclisi bir başkanı görevden alma girişiminde bulunursa Senato da yargılamayı yürütüyor. Bir başkanı görevden almak için 3'te 2 çoğunluk gerekirken, bu eşiğe hiçbir partinin ulaşması muhtemel değil.
Demokratlar Kongre'nin iki kanadını da kazanırsa tam kontrol sahibi olmuyor. Trump başkan olarak görevine devam ederken, yasaları veto edebiliyor. Bir vetoyu geçersiz kılmak için ise her iki mecliste de 3'te 2'lik çoğunluk olması gerekiyor.
Seçmen katılımı
En fazla kayıtlı seçmene sahip eyalet 23.2 milyon ile California olurken, onu 17.4 milyon ile Texas ve 13.6 milyon ile Florida takip ediyor. Bu 3 eyalet birlikte tüm kayıtlı seçmenlerin yaklaşık yüzde 26'sını oluşturuyor. ABD'de ara seçimlerde oy kullananların sayısı, başkanlık seçimlerinde oy kullananların sayısından daha az. 1944'ten beri ara seçimlerde ortalama katılım oranı yaklaşık yüzde 42 iken, başkanlık seçimlerinde bu oran yüzde 58.
Şu ana kadar 54 milyondan fazla seçmen erken oylama ve posta yoluyla oylarını kullandı.
ABD ara seçimlerindeki ana konular
Enflasyon ve işsizlik: Seçmenler, ABD Başkanı Trump'ın İran'a savaş başlatma kararıyla daha da kötüleşen yüksek yaşam maliyetinden şikayetçi.
Göçmenlik: Cumhuriyetçiler, Trump'ın göçmenlik konusundaki sert önlemlerinin vatandaşlara fayda sağlayacağını savunurken, ABD Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza (ICE) biriminin gerçekleştirdiği tutuklamaların rekor seviyelere ulaşması tepki çekti. Demokrat adaylar seçim kampanyalarında ICE tutuklamalarını kendi lehine kullandı.
Vergi indirimleri: Cumhuriyetçiler vergi indirimlerini başkanın başarılarından biri olarak savundu. Demokratlar ise vergi indirimlerini eleştiriyor.
İran Savaşı: Cumhuriyetçiler bu savaşı savunmakta zorlanırken, Demokratlar ara seçimlerde iktidara gelmeleri halinde Trump'a savaştan vazgeçmesi için baskı yapmayı planlıyor.
İsrail-Filistin: Demokrat Parti, İsrail ve Filistin konusunda bölünmüş durumda. Giderek büyüyen bir kesim İsrail'in Gazze ve Batı Şeria'daki uygulamalarını sert bir şekilde eleştirirken, bir kesim ise dengeli bir politika izlemeye devam ediyor.