Ayvalık'ta 3-4 bin yıllık taş baskı zeytinyağı yöntemi sürüyor

Ayvalık Mutluköy'de çiftçi Erdinç Tügen, zeytini granit taşlarla ezip çullarda sıkan taş baskı yöntemini sürdürüyor; ısıl işlem ve kimyasal yok.

Haber Giriş Tarihi: 21.11.2026 11:36
Haber Güncellenme Tarihi: 21.11.2026 11:39
bursahaberim.com

Balıkesir'in Ayvalık ilçesinde zeytinyağı, kökleri 3-4 bin yıl öncesine uzanan taş baskı yöntemiyle üretilmeye devam ediyor. Yöntemde dalından toplanan zeytinler çekirdekleriyle birlikte granit taşlar arasında ezilerek hamur hâline getiriliyor.

Hiçbir ısıl işlem ya da kimyasal kullanılmadan çulların içine alınan hamur baskı altında sıkıştırılıyor. Çıkan öz birkaç dakika dinlendiriliyor, suyun üzerine çıkan yağ alınıyor.

Ayvalık'a bağlı Mutluköy'de 6. dönem muhtarlık yapan çiftçi Erdinç Tügen, dedesinden babasına, babasından kendisine ve çocuklarına aktarılan taş baskı geleneğini sürdürdüklerini söyledi. Tügen, taşların eskiden hayvan gücüyle döndürüldüğünü, 1930'lu ve 40'lı yıllarda elektriğin gelmesiyle sistemin makineleşmeye geçtiğini, temel yöntemin ise değişmediğini anlattı. Tügen yöntemi şöyle tarif etti:

"Taşa zeytinimizi atıyoruz. Taşa attıktan sonra taş dönüyor ve zeytin tanesini öğütüyor, hamur haline getiriyor. Çekirdeği ile birlikte eziyor. Çekirdeği ile birlikte ezdiği için de çekirdeğin içerisindeki de şifa değerleri, antioksidanları zeytinyağına karışıyor. Hamurları çullarımızın içerisine aldıktan sonra baskımızın üzerine üst üste istifliyoruz. Sıkıştırma usulü sıkıştırarak ezmiş olduğumuz zeytin hamurunun içerisindeki su ve yağı alıyoruz. Yağ sudan hafif olduğu için de bir 5 dakika bekledikten sonra suyun üzerine yağımız çıkarak üstünden kaydırma ile yağını alıyoruz."

Zeytinin bir meyve olduğunu, taş baskıda ısıl işlem ya da kimyasal uygulanmadığını vurgulayan Tügen, elde edilen yağı taze sıkılmış doğal meyve suyuna benzetti. Hiçbir işlem görmediği için zeytindeki vitamin, mineral, antioksidan ve önemli bileşiklerin korunduğunu söyledi. Tügen'e göre kontinü sistemlere kıyasla taş baskıda daha fazla zeytinden 1 kilogram yağ çıkabiliyor; bu maliyet ve verim farkı fiyata da yansıyor, ancak şifa değeri açısından emeğin karşılığı alınıyor.

Kaynak: İHA · Foto: İHA